作者｜洪銘謙
每年三月多，台灣的台南鹽水都會舉行鹽水蜂炮，目前也已經成為台灣相當著名的國際級節慶。而泰國同樣也有一個有關沖天炮的節慶，那就是東北地區的火箭節，雖然是以「火箭」為名，但實際上也是沖天炮的一種。近年來台灣媒體上也會看到相關介紹，尤其是東北地區的圓形火箭，可以環繞式的飛上天，然後再打開降落傘緩緩落下，真的相當具有創意。
火箭節的泰文บุญบั้งไฟ意思是透過火箭來進行的功德儀式，雖然比較有名的是來自泰國東北地區，但實際上火箭節並不是只有泰國東北才有，在泰國北部、南部、中部與東部也有火箭節（除了西部以外），而且舉辦的形式也有所不同。關於火箭節的由來，因為多數的宣傳都是來自泰國東北地區，因此東北地區的版本流傳度最廣，但也有分成兩個版本。
版本一：東北人相信世界分為人間與天人界，而這兩個世界都受到天神的影響。祭跳「披法靈舞」是崇拜天神的一種表現，並把天神稱為「天神（แถน）」。既然相信有天神王，也就認為雨、水、風、雷都受其支配。若能使天神王喜悅，人類便能獲得幸福，因此便產生祭祀天神王的儀式。燃放火箭筒（บั้งไฟ）也可能是另一種向天神王表達敬意，或傳遞忠誠訊號的方式。許多伊善民眾相信，施放火箭筒是向天神王求雨的儀式，相關的神話傳說在各地都很常見，但這項信仰目前仍未發現確切證據。
版本二：在伊善文學中還有另一種信仰故事，即「蟾蜍王（พญาคันคาก）」的傳說。蟾蜍王曾與天神王交戰並取得勝利，之後命令天神王降雨到人間。
但無論是哪一種版本，這次五月的節慶講座當中，將會帶領學員們一次認識各地區不同的火箭節說法以及儀式。如果是準備要前往泰國參加火箭節的朋友，或者是已經去過東北地區參加過，還想要體驗不同地區火箭節風俗民情的朋友，都可以來報名本次的講座噢。
【泰文教室】
ตำนานพญาคันคาก: บรรพบุรุษผู้พิชิตแถน
ในสมัยดึกดำบรรพ์ ณ เมืองชมพู พญาเอกราชและนางสีดาได้ให้กำเนิดโอรสที่มีรูปร่างผิดแผกจากมนุษย์ คือมีผิวพรรณขรุขระเหมือนคางคก จึงได้รับนามว่า “พญาคันคาก” แม้รูปกายจะอัปลักษณ์ แต่พระองค์เป็นผู้มีบุญญาธิการสูงส่ง จนพระอินทร์เนรมิตร่างให้กลายเป็นชายรูปงามและประทานนางแก้วมาเป็นคู่ครอง
พญาคันคากปกครองบ้านเมืองด้วยทศพิธราชธรรม จนเหล่ามนุษย์และสรรพสัตว์ต่างสรรเสริญและเลิกส่งส่วยบูชา “พญาแถน” ผู้เป็นใหญ่บนสรวงสวรรค์ ทำให้พญาแถนพิโรธและกลั่นแกล้งด้วยการไม่ปล่อยฝนให้ตกมายังโลกมนุษย์นานถึงเจ็ดเดือน จนเกิดความแห้งแล้งไปทั่วทุกหย่อมหญ้า
เพื่อช่วยพสกนิกร พญาคันคากจึงรวบรวมไพร่พลสัตว์น้อยใหญ่ ทั้งพญานาคที่ช่วยสร้างทางขึ้นสู่เมืองฟ้า และเหล่าแมลงต่างๆ ที่แฝงตัวเข้าไปกัดทำลายอาวุธของทหารแถน จนกองทัพของพญาคันคากสามารถเอาชนะพญาแถนได้ในการทำยุทธหัตถี
สุดท้ายพญาแถนยอมแพ้และทำพันธสัญญาว่า จะยอมปล่อยฝนให้ตกตามฤดูกาล โดยมีเงื่อนไขว่า:
หากมนุษย์ต้องการฝน ให้จุด “บั้งไฟ” ขึ้นไปเป็นสัญญาณบอกกล่าว
เมื่อฝนตกลงมาแล้ว ให้เหล่ากบเขียดร้องขานรับ
เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยว ให้แกว่ง “ธนูว่าว” หรือเป่า “โหวด” เพื่อส่งสัญญาณให้หยุดตก ตำนานนี้จึงเป็นที่มาของประเพณี “บุญบั้งไฟ” ในเดือนหกของชาวอีสาน ซึ่งสะท้อนถึงความเชื่อเรื่องความกตัญญูและการร่วมแรงร่วมใจเพื่อความอุดมสมบูรณ์ของชีวิตจนถึงปัจจุบัน
中文大意
大蛤蟆王傳說：征服天神的先祖 在遠古時代的「崇普城」，國王艾卡拉與王后西達生下了一位外貌奇特的王子，他皮膚粗糙且布滿疙瘩，長得就像一隻蟾蜍，因此被命名為「大蛤蟆王」。雖然外表醜陋，但他其實是功德圓滿的菩薩化身。後來，因陀羅神感念他的慈悲，施法讓他化身為英俊的青年，並賜予他美貌的仙女為妻。 大蛤蟆王以仁德治理國家，深受世間萬物與眾多動物的愛戴。由於百姓生活幸福，逐漸停止了對天界主宰「天神」的供奉。這讓天神大為光火，為了懲罰人類，他連續七個月不降一滴雨，導致大地乾涸、生靈塗炭。 為了拯救百姓，大蛤蟆王集結了動物大軍反擊。他命龍王築起通往天界的道路，並派出一群昆蟲潛入天宮咬毀天神軍隊的武器。最終，大蛤蟆王在象背上的決鬥中擊敗了天神，迫使天神投降。 天神最終承諾會按時降雨，但雙方約定了三個信號：
點燃火藥火箭： 當人類需要雨水耕種時，便向天空發射火箭作為信號。
青蛙與蟾蜍的鳴叫： 當雨水降下後，青蛙會齊聲鳴叫以示回應。
風箏弓弦聲與「沃」笛聲： 當收割季節來臨時，人類會放起帶有響弦的風箏或吹奏「沃」笛，信號傳到天界後，天神便會停止降雨。
這則傳說成為了泰國東北部依善地區每年六月舉辦「火藥火箭節」的由來，象徵著人類對自然的敬畏、社區的團結以及對豐收的祈願，這項傳統至今仍代代相傳。
